Ile komornik może zabrać z emerytury? Przy zwykłych długach najwyżej 25% świadczenia brutto, a emerytowi musi zostać 1401,57 zł. Przy alimentach limit wynosi 60%, a kwota wolna 849,42 zł. Wyjaśniamy zasady ZUS na liczbach z 2026 r.
Czy komornik może zająć emeryturę?
Tak. Komornik może zająć emeryturę lub rentę z ZUS na podstawie tytułu wykonawczego, np. wyroku lub nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności. Samo wezwanie do zapłaty od wierzyciela nie wystarczy.
Po otrzymaniu zajęcia ZUS sam potrąca część świadczenia i przekazuje ją komornikowi. Emeryt dostaje przelew już pomniejszony o potrącenie.
Granice potrąceń określa ustawa o emeryturach i rentach z FUS (art. 139–141). W sprawach nieuregulowanych w tych przepisach stosuje się Kodeks postępowania cywilnego.
Opisujemy zasady dla emerytur i rent z ZUS. Przebieg całej egzekucji wyjaśniamy w tekście o egzekucji komorniczej.
Kwota wolna od zajęcia emerytury i renty – jak jest liczona
Kwota wolna to część świadczenia, której ZUS nie może potrącić. Nie jest procentem najniższej emerytury. Ustawa podaje kwoty bazowe, które co roku od 1 marca rosną razem z waloryzacją.
| Rodzaj należności | Kwota wolna od 1.03.2026 |
|---|---|
| Długi inne niż alimenty, np. pożyczki i rachunki | 1401,57 zł |
| Alimenty | 849,42 zł |
| Należności ZUS, np. nienależnie pobrane świadczenia | 1121,28 zł |
| Opłaty za pobyt w DPS, ZOL lub ZPO | 339,76 zł |
Kwoty ogłasza Prezes ZUS w „Monitorze Polskim”. Obecne obowiązują od 1 marca 2026 r. Nowe ZUS ogłosi przed kolejną waloryzacją 1 marca 2027 r.
Kwotę wolną porównuje się ze świadczeniem po odliczeniu składki zdrowotnej i zaliczki na podatek. Gdy po tych odliczeniach zostaje mniej niż kwota wolna, ZUS nic nie potrąca.
Kwoty wolne są takie same dla emerytur i rent, także renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Proporcjonalnie niższe kwoty dotyczą świadczeń z okresami pracy za granicą i renty rodzinnej dla kilku osób.
Do podstawy kwoty wolnej nie wlicza się m.in. dodatku pielęgnacyjnego, dodatku dla sierot zupełnych i świadczeń rodzinnych.
Ile komornik może zabrać z emerytury przy długach zwykłych?
Przy długach innych niż alimenty ZUS może potrącić najwyżej 25% świadczenia. Limit liczy się od kwoty brutto, czyli przed odjęciem składki zdrowotnej i podatku.
To limit łączny. Kilka egzekucji zwykłych długów nie podnosi go ponad 25% świadczenia.
Potrącenie to mniejsza z dwóch kwot: 25% emerytury brutto albo nadwyżka ponad 1401,57 zł po odliczeniu składki i podatku.
Składka zdrowotna wynosi 9% kwoty brutto. Zaliczkę na podatek ZUS pobiera, gdy świadczenie przekracza 2500 zł brutto. Przykłady liczymy dla emerytur bez zaliczki na podatek.
| Emerytura brutto | Po składce zdrowotnej | 25% brutto | Nadwyżka ponad 1401,57 zł | Potrącenie | Do wypłaty |
|---|---|---|---|---|---|
| 1900 zł | 1729,00 zł | 475,00 zł | 327,43 zł | 327,43 zł | 1401,57 zł |
| 2200 zł | 2002,00 zł | 550,00 zł | 600,43 zł | 550,00 zł | 1452,00 zł |
| 2500 zł | 2275,00 zł | 625,00 zł | 873,43 zł | 625,00 zł | 1650,00 zł |
Do około 2124 zł brutto o potrąceniu decyduje kwota wolna, a powyżej limit 25%. Przy wyższych emeryturach dochodzi zaliczka na podatek, ale limit nadal liczy się od brutto.
Zasady potrąceń z wynagrodzenia są inne. Opisujemy je w tekście o tym, ile komornik zabiera z pensji.
Zajęcie emerytury przy alimentach
Przy alimentach ZUS może potrącić do 60% emerytury brutto. Emerytowi musi zostać 849,42 zł, czyli mniej niż przy zwykłych długach.
Przykład: przy emeryturze 2500 zł brutto limit wynosi 1500 zł. Po składce zdrowotnej zostaje 2275 zł, więc potrącenie wyniesie 1425,58 zł, a do wypłaty 849,42 zł.
Te same zasady obowiązują, gdy wierzyciel alimentacyjny złoży tytuł wykonawczy bezpośrednio w ZUS, bez komornika.
Przy zbiegu alimentów i innych długów wszystkie potrącenia razem nie mogą przekroczyć 60% świadczenia. Na zwykłe długi nadal można przeznaczyć najwyżej 25%.
Alimenty ZUS potrąca przed innymi egzekucjami. Wcześniej pobiera jednak własne należności, np. nienależnie pobrane świadczenia.
Zajęcie świadczenia w ZUS a zajęcie konta, na które wpływa emerytura
Komornik może zająć jednocześnie emeryturę w ZUS i rachunek w banku. Na koncie obowiązują inne zasady niż w ZUS.
Przy długach innych niż alimenty bank zostawia co miesiąc kwotę wolną: 75% płacy minimalnej, czyli 3604,50 zł w 2026 r. Limit dotyczy łącznie wszystkich rachunków danej osoby w jednym banku.
Zwykła emerytura po wpływie na konto nie ma dodatkowej ochrony. Nadwyżkę ponad kwotę wolną bank może przekazać komornikowi.
Przy alimentach kwota wolna na rachunku nie obowiązuje i komornik może zająć środki w pełnej wysokości.
Trzynasta i czternasta emerytura, dodatek pielęgnacyjny i świadczenie uzupełniające są wolne od zajęcia także na koncie.
Jeśli bank zablokował takie świadczenie, warto zawiadomić komornika i przedstawić dowody, np. decyzję ZUS. Przy uzasadnionych wątpliwościach komornik wstrzymuje przekazanie tych środków wierzycielowi (art. 835¹ KPC).
Więcej o blokadzie rachunku piszemy w tekście komornik na koncie bankowym.
Dodatki i świadczenia, których komornik nie może zająć
Części świadczeń wypłacanych emerytom nie można potrącić ani zająć:
- trzynasta emerytura – art. 11 ustawy o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym,
- czternasta emerytura – art. 10 ustawy o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym,
- świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji – art. 9 ustawy o tym świadczeniu,
- dodatek pielęgnacyjny i dodatek dla sierot zupełnych – art. 833 § 6 KPC,
- świadczenia rodzinne, np. zasiłek pielęgnacyjny, oraz świadczenia z pomocy społecznej – art. 833 § 6 KPC.
ZUS nie potrąca też m.in. dodatku dla weterana poszkodowanego i dodatku pieniężnego do renty inwalidów wojennych.
Zasiłku pielęgnacyjnego nie należy mylić z dodatkiem pielęgnacyjnym. Zasiłek to świadczenie rodzinne, a dodatek ZUS wypłaca razem z emeryturą. Od 1 marca 2026 r. dodatek wynosi 366,68 zł.
Jak sprawdzić, czy potrącenie jest prawidłowe?
Najpierw warto zestawić kwotę brutto emerytury, składkę zdrowotną, zaliczkę na podatek i potrącenie z kwotą przelewu.
Potem trzeba sprawdzić dwa limity: 25% brutto, a przy alimentach 60%, oraz kwotę wolną właściwą dla rodzaju długu.
Przydadzą się dokumenty:
- zaświadczenie z ZUS o kwocie i rodzaju potrąceń za wskazany miesiąc (wniosek ER-13),
- zawiadomienia komornika o zajęciu emerytury i rachunku,
- historia rachunku za ten sam miesiąc,
- ostatnia decyzja ZUS o wysokości świadczenia.
Gdy nie zgadza się kwota długu, warto poprosić komornika o rozliczenie sprawy. Na czynność komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego w terminie tygodnia, a opłata wynosi 50 zł.
Co zrobić, gdy po potrąceniu nie starcza na życie?
Warto zwrócić się do wierzyciela z propozycją spłaty w ratach dopasowanych do budżetu. Ugodę najlepiej spisać.
Samo pismo do wierzyciela nie wstrzymuje potrąceń. Egzekucję zawiesza lub umarza komornik na wniosek wierzyciela.
Bezpłatną poradę można uzyskać w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej. Wystarczy oświadczenie, że kosztów płatnego prawnika nie da się ponieść.
Punktów jest około 1500, w każdym powiecie. Listę i sposób zapisu podaje serwis gov.pl „Nieodpłatna pomoc”.
Gdy brakuje pieniędzy na jedzenie lub leki, pomocy warto szukać w ośrodku pomocy społecznej w miejscu zamieszkania.
Nowa pożyczka na bieżące wydatki zwykle pogłębia problem. Warunki banków dla seniorów opisujemy w tekście kredyt dla emeryta.
Najczęstsze pytania o zajęcie emerytury przez komornika
Najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Po składce zdrowotnej zostaje 1800,43 zł, więc przy zwykłym długu ZUS potrąci najwyżej 398,86 zł.
Nie. Przy zwykłych długach limit to 25% świadczenia brutto, a przy alimentach 60%. Emerytowi zawsze musi zostać kwota wolna.
Nie. Z obu świadczeń nie dokonuje się potrąceń ani egzekucji. Są wolne od zajęcia także po wpływie na rachunek bankowy.
Nie. Kwoty wolne od 1 marca 2026 r. są wspólne dla emerytur i rent, także renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Źródła:
- Ustawa o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1749), art. 139–142
- Komunikat Prezesa ZUS z 17.02.2026 r. (M.P. 2026 poz. 220) – kwoty wolne od egzekucji i potrąceń od 1.03.2026
- ZUS – Potrącenia i egzekucje z emerytur i rent
- ZUS – Wydawanie zaświadczeń w sprawach świadczenia (ER-13)
- Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468), art. 767, 833, 835¹, 890, 1083
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228), art. 25
- Ustawa – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 38), art. 54 i 54a
- Ustawa o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (t.j. Dz.U. 2024 poz. 891), art. 11
- Ustawa o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (t.j. Dz.U. 2025 poz. 183), art. 10
- Ustawa o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (t.j. Dz.U. 2026 poz. 723), art. 9
- Rozporządzenie RM w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242)
- gov.pl – Nieodpłatna pomoc prawna i poradnictwo obywatelskie
