Egzekucja komornicza – jak działa, jakie masz prawa i jak się skutecznie bronić

Egzekucja komornicza to przymusowe ściąganie długu przez komornika sądowego na podstawie tytułu wykonawczego. Komornik może zająć pensję, konto, ruchomości i nieruchomość, ale przepisy wyznaczają granice i dają dłużnikowi środki obrony. Wyjaśniamy przebieg egzekucji, kwoty wolne od zajęcia w 2026 r., koszty i sposoby reakcji.

Czym jest egzekucja komornicza

Egzekucja komornicza to etap, w którym wierzyciel przymusowo odzyskuje należność stwierdzoną wcześniej przez sąd. Prowadzi ją komornik działający przy sądzie rejonowym (art. 758 i 759 Kodeksu postępowania cywilnego). Co do zasady komornik zaczyna działać na wniosek wierzyciela (art. 796).

Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776). Tytułem egzekucyjnym jest m.in. prawomocny wyrok lub nakaz zapłaty, ugoda sądowa albo akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji (art. 777).

Komornik nie bada, czy dług istnieje i czy jest wymagalny (art. 804 § 1). Zarzuty dotyczące samego długu rozpoznaje sąd. Pracę komorników regulują też ustawa o komornikach sądowych i ustawa o kosztach komorniczych.

Jak przebiega egzekucja komornicza krok po kroku

Wierzyciel składa wniosek o wszczęcie egzekucji i dołącza tytuł wykonawczy (art. 797). Może wybrać komornika z obszaru apelacji, w której działa komornik właściwy według przepisów. Prawa wyboru nie ma m.in. przy egzekucji z nieruchomości (art. 10 ustawy o komornikach sądowych).

Przy pierwszej czynności komornik doręcza dłużnikowi zawiadomienie o wszczęciu egzekucji. Podaje w nim treść tytułu wykonawczego i sposób egzekucji oraz poucza o środkach zaskarżenia (art. 805). Do zawiadomienia dołącza odpis tytułu.

Jeśli wierzyciel nie wskaże majątku, komornik ustala go w dostępnych rejestrach i wzywa dłużnika do złożenia wykazu majątku (art. 801). Wykaz składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie (art. 801¹). Za nieuzasadnioną odmowę wyjaśnień grozi grzywna do 2000 zł (art. 762). Osobno wyjaśniamy, czy za długi grozi więzienie.

Komornik stosuje sposób egzekucji najmniej uciążliwy dla dłużnika (art. 799 § 1). Egzekucję z nieruchomości prowadzi tylko na wyraźny wniosek wierzyciela. Jeśli zajęcie jednej części majątku oczywiście wystarcza na spłatę, dłużnik może żądać zawieszenia egzekucji z pozostałej części (art. 799 § 2).

Ile komornik może zająć w 2026 roku

Granice zajęcia zależą od rodzaju dochodu i od tego, czy dług dotyczy alimentów. Najważniejsze limity zebraliśmy w tabeli.

Co zajmuje komornik	Długi inne niż alimenty	Alimenty
Wynagrodzenie za pracę	do połowy pensji netto; wolna kwota minimalnego wynagrodzenia netto	do trzech piątych pensji netto; bez kwoty wolnej
Emerytura i renta	do 25% świadczenia; wolne 1401,57 zł	do 60% świadczenia; wolne 849,42 zł
Rachunek bankowy	wolne 3604,50 zł w każdym miesiącu	zajęcie w pełnej wysokości
Świadczenia rodzinne, 800 plus, pomoc społeczna	nie podlegają egzekucji	nie podlegają egzekucji

Przy wynagrodzeniu limity liczy się od kwoty po odliczeniu składek, zaliczki na podatek i wpłat do PPK (art. 87 Kodeksu pracy). Minimalne wynagrodzenie w 2026 r. wynosi 4806 zł brutto. Przy niepełnym etacie kwota wolna maleje proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (art. 87¹ § 2).

Te same zasady stosuje się odpowiednio do świadczeń powtarzających się, które zapewniają utrzymanie albo są jedynym źródłem dochodu (art. 833 § 2¹). Może to dotyczyć na przykład wynagrodzenia z umowy zlecenia. Komornik wzywa pracodawcę, by zajętą część pensji przekazywał wierzycielowi albo jemu (art. 881).

Kwoty wolne przy emeryturach i rentach obowiązują od 1 marca 2026 roku. Rosną co roku wraz z waloryzacją (art. 141 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Świadczeń rodzinnych, wychowawczych i z pomocy społecznej komornik nie zajmuje wcale (art. 833 § 6).

Zajęcie rachunku bankowego

Komornik przesyła bankowi zawiadomienie o zajęciu i zakazie wypłat. Zajęcie jest skuteczne także wtedy, gdy komornik nie wskaże numeru rachunku (art. 889). Obejmuje również pieniądze, które wpłyną na konto później (art. 890 § 1).

Bank przekazuje zajęte środki na rachunek komornika (art. 889²). W każdym miesiącu zostawia jednak dłużnikowi 75% minimalnego wynagrodzenia, czyli 3604,50 zł w 2026 r. (art. 54 Prawa bankowego). Limit jest jeden dla wszystkich kont oszczędnościowych i lokat danej osoby, niezależnie od liczby umów.

Zajęcie nie obejmuje m.in. świadczeń rodzinnych, świadczenia wychowawczego i świadczenia dobry start (art. 890 § 1¹). Przy egzekucji alimentów kwota wolna nie działa, a rachunek podlega zajęciu w pełnej wysokości (art. 1083 § 2). Więcej wyjaśniamy w poradniku komornik na koncie bankowym.

Zajęcie ruchomości i nieruchomości

Ruchomości komornik zajmuje przez wpisanie ich do protokołu zajęcia (art. 847). Może zająć rzeczy będące we władaniu dłużnika, chyba że z okoliczności wynika, że nie są jego własnością (art. 845). Sprzedaż następuje co do zasady najwcześniej po dwóch tygodniach od uprawomocnienia się zajęcia (art. 864).

Egzekucji nie podlegają przedmioty niezbędne w domu (art. 829). Ustawa wymienia m.in.:

• lodówkę, pralkę, odkurzacz, piekarnik lub kuchenkę mikrofalową i płytę grzewczą
• łóżka, stół i krzesła w liczbie niezbędnej dla domowników
• pościel, bieliznę i codzienne ubranie
• zapasy żywności i opału na miesiąc
• narzędzia niezbędne do osobistej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pojazdów mechanicznych

Ochrona nie obejmuje sprzętów, których wartość znacznie przekracza przeciętną cenę nowych rzeczy tego rodzaju.

Rzecz należącą do innej osoby można odzyskać. Właściciel wnosi powództwo o zwolnienie od egzekucji w ciągu miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o zajęciu (art. 841). Komornik sam umorzy egzekucję z tej rzeczy, jeśli dostanie niebudzący wątpliwości pisemny dowód cudzej własności (art. 845 § 2²).

Po wniosku wierzyciela o egzekucję z nieruchomości komornik wzywa dłużnika do zapłaty w ciągu dwóch tygodni. Po tym terminie przystępuje do opisu i oszacowania (art. 923). Na pierwszej licytacji cena wywołania wynosi trzy czwarte sumy oszacowania, a na drugiej dwie trzecie (art. 965 i 983).

Mieszkanie lub dom, w którym dłużnik mieszka, chroni dodatkowy próg. Wierzyciel może żądać wyznaczenia licytacji, gdy należność główna sięga co najmniej jednej dwudziestej sumy oszacowania (art. 952¹). Progu nie stosuje się m.in. do należności Skarbu Państwa oraz wtedy, gdy zgodę wyrazi dłużnik albo sąd.

Ile kosztuje egzekucja komornicza

Komornik ściąga od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 10% wyegzekwowanego świadczenia (art. 27 ustawy o kosztach komorniczych). Opłata spada do 3%, jeśli dłużnik wpłaci pieniądze komornikowi w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Suma opłat stosunkowych w sprawie wynosi co najmniej 150 zł i najwyżej 50 000 zł (art. 25).

Wpłata bezpośrednio do wierzyciela nie liczy się jako wyegzekwowane świadczenie, ale nie zwalnia z opłaty. Gdy egzekucja zostanie umorzona po spłacie lub ugodzie zawartej w ciągu miesiąca od zawiadomienia, dłużnik zapłaci 5% pozostałej kwoty. Po upływie miesiąca opłata wynosi 10% (art. 29).

Jeżeli wierzyciel wszczął egzekucję oczywiście niecelowo albo wskazał osobę, która nie jest dłużnikiem, opłatę 10% płaci on sam (art. 30). O opłatach i wydatkach piszemy szerzej w tekście koszty egzekucji komorniczej.

Jak bronić się przed egzekucją komorniczą

Wybór środka zależy od tego, co budzi zastrzeżenia: działanie komornika czy sam dług.

Skarga na czynności komornika

Skarga przysługuje na czynność komornika, a także na jej zaniechanie (art. 767). Wnosi się ją w ciągu tygodnia do komornika, który w trzy dni przekazuje ją sądowi rejonowemu, chyba że sam ją uwzględni. W skardze trzeba wskazać zaskarżoną czynność i wniosek o jej zmianę lub uchylenie wraz z uzasadnieniem.

Skargą można zareagować na przykład na zajęcie rzeczy wyłączonej spod egzekucji albo na błędnie ustalone koszty. Samo wniesienie skargi nie wstrzymuje egzekucji. Sąd może jednak na wniosek zawiesić postępowanie (art. 821).

Powództwo przeciwegzekucyjne

Jeśli dług został spłacony albo z innych przyczyn nie może być egzekwowany, dłużnik może pozwać wierzyciela. Żąda wtedy pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części (art. 840). Gdy przed czynnością okaże komornikowi niebudzący wątpliwości pisemny dowód spłaty, komornik wstrzyma się z jej dokonaniem (art. 822).

Przedawnienie i nakaz doręczony na stary adres

Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem przedawnia się po sześciu latach (art. 125 Kodeksu cywilnego). Komornik odmawia wszczęcia egzekucji, gdy z treści tytułu wynika, że termin minął, a wierzyciel nie wykazał jego przerwania (art. 804 § 2). W trwającej sprawie dłużnik może złożyć wniosek o umorzenie (art. 825 pkt 1¹). Zasady liczenia terminów opisuje tekst przedawnienie długu.

Zdarza się, że nakaz zapłaty lub wyrok zaoczny trafił na nieaktualny adres. Dłużnik może wtedy złożyć komornikowi wniosek o zawieszenie postępowania wraz z zaświadczeniem o adresie doręczenia (art. 820³). Zawieszenie nie uchyla tytułu wykonawczego, dlatego sprawę doręczenia trzeba wyjaśnić w sądzie, który wydał orzeczenie.

Ugoda z wierzycielem

Komornik nie rozkłada długu na raty i nie umarza go. Może to zrobić tylko wierzyciel, a na jego wniosek komornik umorzy egzekucję (art. 825 pkt 1). Propozycję spłaty najlepiej złożyć na piśmie i poprzeć danymi o dochodach.

Egzekucja kończy się także wtedy, gdy jest oczywiste, że nie przyniesie więcej, niż wynoszą jej koszty (art. 824 § 1 pkt 3). Takie umorzenie nie kasuje długu. Wierzyciel może ponownie wszcząć egzekucję (art. 826).

Co może, a czego nie może komornik

Jeżeli wymaga tego cel egzekucji, komornik może zarządzić otwarcie mieszkania i przeszukać rzeczy dłużnika (art. 814). Otwarcia lub przeszukania mieszkania dokonuje wyłącznie w asyście Policji (art. 765 § 1²). Przepisy nie wymagają przy tym odrębnej zgody sądu.

Komornik nie rozstrzyga, czy dług istnieje, i nie stosuje kar pozbawienia wolności. Nie może też zająć świadczeń ani przedmiotów, które ustawa wyłącza spod egzekucji. O rozmowach z kancelarią piszemy w poradniku zasady kontaktu z komornikiem.

Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji warto działać według prostej listy:

• Sprawdź, kto jest wierzycielem i z jakiego tytułu wykonawczego wynika dług
• Zanotuj datę doręczenia zawiadomienia, bo od niej liczy się miesiąc na niższą opłatę
• Odbieraj korespondencję i odpowiadaj na wezwania komornika
• Zgłoś komornikowi dochody wolne od zajęcia i rzeczy należące do innych osób
• Skontaktuj się z wierzycielem w sprawie ugody

Najczęstsze pytania o egzekucję komorniczą

Źródła:

• Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468), art. 758–1083
• Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245), art. 87, 87¹
• Prawo bankowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 38), art. 54
• Rozporządzenie RM w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242)
• Ustawa o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1749), art. 139–141
• Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. m.in. w sprawie kwot emerytur i rent wolnych od egzekucji i potrąceń (M.P. 2026 poz. 220)
• Ustawa o kosztach komorniczych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 377), art. 25, 27–30
• Ustawa o komornikach sądowych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 881), art. 10
• Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795), art. 125

---