Współczynnik kapitału Tier 1 to procentowa relacja kapitału Tier 1 banku do łącznej kwoty jego ekspozycji na ryzyko. Pokazuje, ile kapitału uznawanego przez przepisy za zdolny do pokrywania strat przypada na ryzyko związane z działalnością banku. Wyższy wynik zwykle oznacza większy margines kapitałowy, ale sam nie przesądza o bezpieczeństwie instytucji.
W dokumentach spotkasz też nazwę „współczynnik kapitału Tier I” oraz skrót T1. Wskaźnik służy przede wszystkim do oceny sytuacji banku i przestrzegania wymogów kapitałowych. Nie mówi wprost, ile gotówki bank ma do dyspozycji ani czy każdą stratę pokryje bez trudności.
Co bank zalicza do kapitału Tier 1
Kapitał Tier 1 składa się z kapitału podstawowego Tier 1, oznaczanego CET1, oraz kapitału dodatkowego Tier 1, oznaczanego AT1. Do pierwszej części mogą należeć odpowiednio zakwalifikowane instrumenty kapitałowe, zatrzymane zyski i rezerwy. Nie wystarczy jednak znaleźć te pozycje w bilansie i je zsumować. Bank uwzględnia wymagane korekty i odliczenia, dlatego kapitał regulacyjny może różnić się od kapitału wykazanego w sprawozdaniu finansowym.
Kapitał dodatkowy Tier 1 tworzą instrumenty spełniające szczególne warunki dotyczące pokrywania strat. W określonych sytuacjach ich wartość może zostać obniżona albo mogą zostać zamienione na instrumenty kapitału podstawowego. Nie jest to więc dowolna pożyczka udzielona bankowi. Rozróżnienie obu części kapitału pomaga zrozumieć, dlaczego dwa banki o podobnym wyniku T1 mogą mieć inną strukturę zabezpieczenia przed stratami.
Jak oblicza się współczynnik
Bank dzieli kapitał Tier 1 przez łączną kwotę ekspozycji na ryzyko i przedstawia wynik w procentach. Ta druga wartość nie jest po prostu sumą aktywów. Uwzględnia sposób, w jaki przepisy ujmują różne rodzaje ryzyka, między innymi kredytowe, rynkowe i operacyjne. Dzięki temu wskaźnik odnosi kapitał do ryzyka działalności, a nie wyłącznie do wielkości banku.
Przyjmijmy umownie, że kapitał Tier 1 wynosi 12 mln zł, a łączna kwota ekspozycji na ryzyko 100 mln zł. Współczynnik wynosi wtedy 12%. To wyłącznie ilustracja działania wzoru, nie wynik rzeczywistego banku. Wskaźnik może się zmienić zarówno po zmianie kapitału, jak i po zmianie ekspozycji na ryzyko. Sam wzrost wyniku nie wyjaśnia jeszcze, która z tych przyczyn zadziałała.
Jakie wymagania obowiązują bank
Unijne rozporządzenie CRR określa podstawowy wymóg współczynnika kapitału Tier 1 na poziomie 6%. Nie należy jednak traktować tej liczby jako pełnej miary kapitału, który powinien utrzymywać każdy bank. Znaczenie mają również inne wymogi kapitałowe, bufory oraz wymogi wynikające z oceny nadzorczej. Dlatego wynik powyżej podstawowego minimum nie wystarcza do stwierdzenia, że bank spełnia wszystkie wymagania.
W Polsce Komisja Nadzoru Finansowego ocenia zasoby kapitału banków także w zestawieniu z wymogami i stosownymi buforami. Przy analizie pojedynczego banku trzeba więc porównać jego wynik z wymaganiami, które rzeczywiście go dotyczą. Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć samą ideę zdolności do regulowania zobowiązań, przeczytaj o wypłacalności przedsiębiorstwa. Nie jest ona jednak tym samym co regulacyjny współczynnik T1.
Jak odczytywać wynik w praktyce
Współczynnik T1 zestawiaj z wynikiem z wcześniejszych okresów oraz ze zmianą kapitału i ekspozycji na ryzyko. Spadek może wynikać z poniesionej straty, lecz także z rozwoju działalności zwiększającego kwotę ekspozycji. Wysoki wynik nie zwalnia z oceny innych zagrożeń, zwłaszcza płynności. Kapitał służy pokrywaniu strat; płynność dotyczy możliwości terminowego dokonywania płatności. To różne pytania o kondycję banku.
Nie myl T1 ze współczynnikiem CET1 ani z łącznym współczynnikiem kapitałowym, oznaczanym TCR. CET1 uwzględnia tylko kapitał podstawowy Tier 1. T1 obejmuje dodatkowo AT1, a TCR także kapitał Tier 2. Gdy porównujesz publikowane wyniki, sprawdź nazwę wskaźnika i zakres prezentowanych danych. Pomocnym punktem odniesienia jest opis współczynnika wypłacalności banku, lecz zawsze ustal, który wskaźnik autor dokumentu ma na myśli.
Najczęstsze pytania
To stosunek kapitału Tier 1 banku do łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko, wyrażony w procentach. Pozwala ocenić, jaką kapitałową osłonę bank utrzymuje względem ryzyka uwzględnianego w regulacjach. Nie jest miarą gotówki dostępnej do natychmiastowej wypłaty.
Tier 1 jest szerszą kategorią kapitału: obejmuje kapitał podstawowy CET1 oraz kapitał dodatkowy AT1. Współczynnik CET1 uwzględnia w liczniku tylko pierwszą z tych części. Dlatego przy porównywaniu banków trzeba upewnić się, czy podane wartości dotyczą tego samego wskaźnika.
Nie. Poziom 6% jest podstawowym wymogiem przewidzianym w rozporządzeniu CRR, a nie kompletną oceną banku. Mogą go dotyczyć także inne wymagania. Sam współczynnik nie pokazuje również wszystkich rodzajów zagrożeń ani tego, czy bank ma środki na bieżące płatności.
Źródła:
