Umowa forward to zobowiązanie do kupna lub sprzedaży określonego dobra w przyszłości po cenie ustalonej przy zawarciu umowy. Przedmiotem transakcji może być na przykład waluta lub towar. Strony uzgadniają także ilość oraz termin rozliczenia. Dzięki temu znają cenę przyszłej transakcji, choć nie wiedzą jeszcze, czy okaże się korzystniejsza od ceny rynkowej.
Forward często służy do ograniczania ryzyka zmian cen, lecz nie gwarantuje zysku. Jeśli rynek zmieni się na korzyść strony, wcześniej ustalona cena nadal ją wiąże. Znaczenie mają też warunki rozliczenia oraz to, czy druga strona wykona umowę.
Jak ustala się warunki forwardu
Strony określają, co będzie przedmiotem transakcji, w jakiej ilości, po jakiej cenie i kiedy nastąpi rozliczenie. Przy forwardzie walutowym ustalają również waluty, które mają zostać wymienione, oraz kurs przyszłej wymiany. Kurs ten obowiązuje na zasadach zapisanych w umowie, a nie według notowania z dnia rozliczenia. Forward należy do instrumentów pochodnych, których wartość zależy od ceny innego dobra lub wskaźnika.
Umowę forward strony zwykle zawierają bezpośrednio między sobą, poza obrotem giełdowym. Mogą więc dopasować jej warunki do planowanej płatności, ale muszą dokładnie określić sposób wykonania umowy. Rozliczenie może polegać na dostarczeniu umówionego dobra i zapłacie ceny. W niektórych konstrukcjach strony rozliczają jedynie różnicę pieniężną. To, który sposób obowiązuje, wynika z konkretnego kontraktu.
Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi zalicza kontrakty terminowe na waluty do instrumentów finansowych (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c). Wyłącza jednak kontrakty opisane w art. 10 rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/565. Nie jest instrumentem finansowym m.in. wymiana głównych walut, w tym złotego, z dostawą do 2 dni handlowych. To transakcja kasowa (art. 10 ust. 2–3).
Jak firma może zabezpieczyć przyszłą płatność
Firma, która ma zapłacić dostawcy w obcej walucie, może wcześniej ustalić kurs jej zakupu. Zna wtedy kwotę potrzebną do wykonania tej płatności, o ile kwota i termin zobowiązania odpowiadają warunkom forwardu. Jeśli rzeczywista płatność będzie mniejsza albo nastąpi później, część kontraktu może przestać odpowiadać potrzebom firmy. Taki sposób ograniczania niepewności opisuje także zabezpieczenie ryzyka walutowego.
Przyjmijmy umownie, że firma kupi 1000 euro po kursie 4,20 zł za euro: zapłaci 4200 zł. Przyjmijmy też, że w dniu rozliczenia kurs bieżący wyniesie 4,40 zł. Zakup tej samej kwoty bez zabezpieczenia kosztowałby wtedy 4400 zł, czyli o 200 zł więcej. Rachunek pokazuje korzyść względem przyjętego kursu bieżącego, nie zysk z samej umowy. Gdyby kurs spadł, wcześniej ustalony zakup mógłby okazać się droższy.
Forward walutowy także nie jest instrumentem finansowym, jeśli służy jako sposób płatności (art. 10 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2017/565). Musi wtedy podlegać rozliczeniu fizycznemu, a co najmniej jedną ze stron musi być podmiot niebędący kontrahentem finansowym. Kontrakt ma ułatwiać zapłatę za możliwe do zidentyfikowania towary, usługi lub inwestycje bezpośrednie. Nie może też być przedmiotem obrotu w systemie obrotu.
Jakie koszty i ryzyka trzeba ocenić
Forward usuwa niepewność dotyczącą uzgodnionej ceny, lecz tworzy inne zobowiązanie: strony powinny wykonać transakcję nawet wtedy, gdy rynek oferuje lepszą cenę. Przed zawarciem umowy trzeba sprawdzić nie tylko kurs lub cenę, lecz także sposób ich ustalenia. Znaczenie mają również ewentualne opłaty, wymagane zabezpieczenie i warunki wcześniejszego zakończenia kontraktu. Brak osobno wskazanej prowizji nie oznacza, że transakcja nie ma kosztu ekonomicznego.
Istnieje też ryzyko, że druga strona nie wykona zobowiązania. Z kolei wcześniejsze zamknięcie forwardu może wymagać rozliczenia według aktualnych warunków rynkowych, co bywa kosztowne. Przedsiębiorca powinien porównać wielkość i termin kontraktu z rzeczywistą płatnością. Jeśli zamówienie zostanie anulowane, forward nie musi zniknąć razem z nim. Zasady postępowania w takiej sytuacji trzeba odczytać z zawartej umowy.
Czym forward różni się od futures i FRA
Forward i futures dotyczą ceny ustalonej dziś dla transakcji lub rozliczenia w przyszłości. Futures ma jednak zwykle ujednolicone warunki obrotu giełdowego, podczas gdy forward można dopasować do uzgodnień stron. Różni się też sposób zabezpieczania i rozliczania tych kontraktów. Nie należy zakładać, że forward nigdy nie wymaga zabezpieczenia finansowego. Jego warunki mogą przewidywać takie wymaganie.
Forward walutowy nie jest również tym samym co umowa przyszłej stopy procentowej, określana skrótem FRA. W forwardzie walutowym strony ustalają kurs wymiany walut. FRA odnosi się do przyszłej stopy procentowej i służy rozliczeniu skutków jej zmiany według uzgodnionych zasad. Podobna idea ustalenia warunku z wyprzedzeniem nie oznacza więc, że kontrakty mają ten sam przedmiot lub sposób rozliczenia.
Najczęstsze pytania
Tak. Ustalona cena może okazać się mniej korzystna od ceny dostępnej w dniu rozliczenia. Dodatkowy problem powstaje, gdy planowana płatność nie dochodzi do skutku, a forward nadal trzeba rozliczyć. Skutek finansowy zależy od warunków umowy i sytuacji rynkowej.
Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich umów forward. Strony mogą uzgodnić zabezpieczenie wykonania kontraktu, a jego warunki mogą zależeć od oceny ryzyka. Przed podpisaniem dokumentów należy sprawdzić, czy zabezpieczenie jest wymagane i kiedy może zostać zwiększone.
Nie. Kurs forward jest ceną uzgodnioną dla przyszłej transakcji na określonych warunkach. Nie mówi, jaki kurs będzie dostępny na rynku w dniu rozliczenia. Dzięki umowie strona zna swój kurs wymiany, ale może też zrezygnować z korzyści, którą dałby późniejszy ruch rynku.
Źródła:
