Weksle inwestycyjne to potoczna nazwa weksli wykorzystywanych do pozyskiwania pieniędzy od inwestorów. Nie jest to odrębny rodzaj weksla. W praktyce pod taką nazwą oferuje się zwykle weksel własny: dokument, w którym wystawca przyrzeka zapłatę określonej sumy. Samo określenie „inwestycyjny” nie mówi jednak, kiedy nastąpi płatność ani ile można zarobić.
Osoba przekazująca pieniądze powinna więc sprawdzić zarówno treść weksla, jak i warunki całej transakcji. Zysk może wynikać z różnicy między zapłaconą ceną a kwotą otrzymaną później. Nie jest jednak pewny: jeśli wystawca nie zapłaci, dochodzenie należności może potrwać, a odzyskanie całej kwoty nie musi się udać.
Co właściwie kupuje inwestor
Pod nazwą weksla inwestycyjnego mogą kryć się różne ustalenia finansowe. Ktoś może zapłacić za weksel mniej, niż wynosi wpisana na nim suma. Może też przekazać wystawcy pieniądze na warunkach opisanych w osobnej umowie. W obu sytuacjach trzeba oddzielić cenę nabycia od kwoty, której można żądać na podstawie dokumentu. Opis oferty nie zastępuje treści weksla.
Weksel własny zawiera m.in. nazwę „weksel”, bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty oznaczonej sumy, termin i miejsce płatności oraz podpis wystawcy (art. 101 Prawa wekslowego). Prawo wekslowe określa też pozostałe elementy dokumentu, w tym oznaczenie osoby uprawnionej do zapłaty. Dla części brakujących oznaczeń przewiduje reguły uzupełniające, ale nie każdy brak można w ten sposób naprawić. Na przykład weksel własny bez terminu płatności uważa się za płatny za okazaniem (art. 102). Dlatego przed przekazaniem pieniędzy trzeba obejrzeć dokument, a nie poprzestać na obietnicy jego późniejszego wystawienia. Więcej o konstrukcji weksla własnego.
Skąd bierze się zysk i od czego zależy wypłata
Zysk może powstać wtedy, gdy inwestor płaci za weksel mniej, niż później otrzyma. Różnica między tymi kwotami nie jest jednak wynikiem gwarantowanym. Zależy przede wszystkim od tego, czy osoba zobowiązana zapłaci należność. Sam podpis na dokumencie nie oznacza, że wystawca będzie miał środki w chwili płatności.
W ofercie mogą pojawić się słowa „oprocentowanie”, „odsetki” lub „stały zwrot”. Trzeba sprawdzić, czego dokładnie dotyczą i jak zapisano je w dokumentach transakcji. Nie należy zakładać, że każdą obiecaną korzyść finansową można po prostu dopisać do weksla. Znaczenie mają również termin płatności oraz to, czy inwestor chce zatrzymać dokument do tego czasu, czy wcześniej go sprzedać.
Jak sprawdzić dokument i osobę zobowiązaną
Najpierw ustal, kto podpisał weksel i od kogo można żądać zapłaty. Przy wekslu własnym zobowiązanie do zapłaty przyjmuje wystawca. Weksel trasowany działa inaczej: zawiera polecenie zapłaty skierowane do wskazanej osoby. Tej różnicy nie wyjaśnia handlowa nazwa oferty. Jeśli dokument ma być wekslem własnym, opis weksla trasowanego nie powinien służyć jako wzór jego działania.
Następnie porównaj dokument z umową, potwierdzeniem wpłaty i opisem oferty. Sprawdź kwotę, osobę uprawnioną do zapłaty oraz ustalony sposób rozliczenia. Oceń także, skąd wystawca zamierza wziąć pieniądze na spłatę. Jeżeli zależy ona od powodzenia przedsięwzięcia, samo zapewnienie o „stałym zysku” nie usuwa ryzyka. Gdy czegoś nie rozumiesz, poproś o wyjaśnienie przed przekazaniem środków.
Czym weksel różni się od obligacji
Obligacja i weksel mogą służyć pozyskiwaniu finansowania, ale nie są tym samym dokumentem. Obligacja jest papierem wartościowym, z którym wiąże się obowiązek spełnienia świadczenia przez emitenta na rzecz obligatariusza. Weksel podlega własnym zasadom dotyczącym treści dokumentu, zapłaty i przenoszenia praw. Nie należy więc wyciągać wniosków o wekslu wyłącznie z opisu obligacji korporacyjnych.
Różnica ma znaczenie dla ochrony inwestora. Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi nie stosuje się do weksli i czeków (art. 1 ust. 2), więc jej zasady ochrony klientów nie obejmują takiej inwestycji. Wystawca weksla własnego odpowiada jak akceptant weksla trasowanego (art. 104 Prawa wekslowego). Roszczenie przeciw niemu przedawnia się po trzech latach od dnia płatności (art. 70).
Prawo wekslowe dopuszcza przenoszenie praw z weksla przez indos (art. 11 i 103). To sposób przekazania dokumentu kolejnej osobie, a nie gwarancja znalezienia kupującego. Przed nabyciem warto ustalić, czy sprzedający może skutecznie przenieść prawa oraz czy istnieje realna możliwość wcześniejszego wyjścia z inwestycji. Niska płynność może zmusić inwestora do czekania na zapłatę, nawet gdy wcześniej potrzebuje pieniędzy.
Najczęstsze pytania
Sama nazwa nie świadczy o bezpieczeństwie. Najważniejsze jest to, czy osoba zobowiązana będzie w stanie zapłacić. Przed przekazaniem pieniędzy przeczytaj weksel i pozostałe dokumenty, ustal źródło spłaty oraz sprawdź, co stanie się w razie opóźnienia.
Nie. Określenie „inwestycyjny” nie wyznacza czasu, po którym nastąpi płatność. Trzeba go ustalić na podstawie dokumentów konkretnej transakcji. Nie zakładaj krótkiego okresu tylko dlatego, że oferta przedstawia weksel jako sposób szybkiego pozyskania finansowania.
Nie. To dwa różne rodzaje dokumentów, choć oba mogą pojawić się przy finansowaniu przedsiębiorcy. Ich zasady prawne nie są jednakowe. Przy ocenie oferty sprawdzaj warunki właściwe dla dokumentu, który rzeczywiście otrzymasz, zamiast kierować się podobnym celem inwestycji.
Zachowaj oryginał weksla i dokumenty dotyczące przekazania pieniędzy. Ustal, kto jest zobowiązany, kiedy należność stała się wymagalna i jakie działania podjęto dotąd w sprawie zapłaty. Dalsze kroki zależą od treści dokumentu oraz przebiegu transakcji; w spornej sprawie pomocna może być porada prawna.
Źródła:
