Bańka cenowa, znana także jako bańka spekulacyjna, to zjawisko ekonomiczne charakteryzujące się gwałtownym wzrostem cen aktywów, który znacząco przekracza ich realną wartość. Wzrost ten wynika z intensywnej spekulacji na rynku, gdzie inwestorzy, kierując się chęcią szybkiego zysku, sztucznie podnoszą wartość aktywów. Bańki cenowe występują na różnych rynkach, takich jak nieruchomości, surowce, kryptowaluty czy akcje spółek technologicznych.
Proces powstawania bańki cenowej rozpoczyna się od pojawienia się nowej, atrakcyjnej możliwości inwestycyjnej, którą inwestorzy postrzegają jako wyjątkowo dochodową. Wraz z rosnącym zainteresowaniem, popyt na dany aktyw zwiększa się, co prowadzi do dynamicznego wzrostu jego ceny. W tym momencie wielu inwestorów, obawiając się straty okazji, angażuje się w rynek, co jeszcze bardziej napędza wzrost wartości aktywów. Ceny przestają odzwierciedlać rzeczywistą wartość rynkową, a ich wzrost staje się samonapędzającym mechanizmem opartym na spekulacji.
Bańka cenowa kończy się pęknięciem, gdy inwestorzy zaczynają zdawać sobie sprawę, że ceny aktywów nie są uzasadnione ich realną wartością. To prowadzi do gwałtownej wyprzedaży i spadku notowań, często skutkując znacznymi stratami finansowymi dla zaangażowanych uczestników rynku. Historia ekonomii zna wiele przykładów baniek spekulacyjnych, takich jak bańka tulipanowa w XVII-wiecznej Holandii, bańka internetowa z lat 90. XX wieku czy bańka na rynku nieruchomości przed globalnym kryzysem finansowym w 2008 roku.
