Rachunek maklerski to potoczna nazwa rachunku papierów wartościowych i powiązanego z nim rachunku pieniężnego. Na rachunku papierów wartościowych zapisuje się akcje, obligacje i inne instrumenty w formie elektronicznej. Rachunek pieniężny służy do rozliczania zakupów, sprzedaży, dywidend i opłat.
Taki rachunek prowadzi dom maklerski albo bank prowadzący działalność maklerską. Nazwy „rachunek maklerski” i „konto maklerskie” oznaczają w praktyce to samo. Bez takiego rachunku nie można kupować akcji na giełdzie.
Jak działa rachunek maklerski
Inwestor składa zlecenie kupna lub sprzedaży, a dom maklerski przekazuje je na giełdę. Po rozliczeniu transakcji papiery wartościowe trafiają na rachunek papierów wartościowych, a pieniądze schodzą z rachunku pieniężnego. Przy sprzedaży dzieje się odwrotnie.
Akcje spółek nie mają formy dokumentu, więc rachunek jest jedynym miejscem, gdzie widać ich posiadanie. Na rachunek trafiają też wypłacane dywidendy i odsetki od obligacji. Dom maklerski pobiera prowizje i opłaty zgodnie ze swoją tabelą opłat.
Kto prowadzi rachunki i jak są chronione
Rachunki papierów wartościowych mogą prowadzić tylko podmioty wskazane w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi, m.in. domy maklerskie i banki prowadzące działalność maklerską. Działalność maklerska wymaga zezwolenia KNF. Przed założeniem rachunku można sprawdzić firmę w wykazach KNF.
Na wypadek upadłości domu maklerskiego działa system rekompensat prowadzony przez Krajowy Depozyt. Zabezpiecza on środki inwestora do równowartości 3000 euro w całości, a powyżej tej kwoty w 90%. Górna granica środków objętych systemem wynosi równowartość 22 000 euro.
Rodzaje rachunków maklerskich
Zwykły rachunek służy do dowolnego inwestowania. Dom maklerski może też prowadzić rachunek w formie IKE lub IKZE, czyli kont emerytalnych z ulgami podatkowymi. Obowiązują w nich roczne limity wpłat i zasady wypłaty określone w ustawie.
Dom maklerski pyta klienta o wiedzę i doświadczenie w inwestowaniu, aby ocenić, czy usługa lub instrument są dla niego odpowiednie. Jeśli uzna, że nie są, musi niezwłocznie o tym poinformować. Taka ocena ma znaczenie zwłaszcza przy złożonych instrumentach, np. kontraktach terminowych.
Podatek od zysków na rachunku
Dochód ze sprzedaży akcji i innych papierów wartościowych podlega 19-procentowemu podatkowi. Inwestor rozlicza go sam w zeznaniu PIT-38 do 30 kwietnia następnego roku. Polski dom maklerski przesyła klientowi i urzędowi skarbowemu informację o dochodzie.
Od dywidend i odsetek podatek pobiera płatnik przy wypłacie. W IKE zyski są zwolnione z podatku, jeśli wypłata nastąpi na warunkach ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych.
Najczęstsze pytania
Tak. Obie nazwy oznaczają rachunek papierów wartościowych wraz z rachunkiem pieniężnym prowadzony przez dom maklerski lub bank prowadzący działalność maklerską.
Tak, przez system rekompensat prowadzony przez Krajowy Depozyt. Obejmuje on środki do równowartości 3000 euro w całości i 90% nadwyżki, łącznie maksymalnie do równowartości 22 000 euro. Nie chroni przed spadkiem cen akcji.
Dochód ze sprzedaży papierów wartościowych wykazuje się w PIT-38 do 30 kwietnia następnego roku i płaci 19% podatku. Pomocna jest informacja o dochodzie przesyłana przez polski dom maklerski.
Tak, dom maklerski może prowadzić IKE i IKZE. Obowiązują wtedy roczne limity wpłat i ulgi podatkowe z ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych.
Źródła:
- Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. 2024 poz. 722), art. 4 ust. 1, art. 69 ust. 1, art. 83h ust. 1–2, art. 133 ust. 1 i art. 139 ust. 1
- Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 18), art. 328 § 1
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 592), art. 21 ust. 1 pkt 58a, 30b, 39 ust. 3 i 45
- Ustawa o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 91), art. 2
