Instrument rynku pieniężnego to instrument finansowy należący do klas zwykle będących przedmiotem obrotu na rynku krótkoterminowego finansowania. Do typowych przykładów należą bony skarbowe, certyfikaty depozytowe i papiery komercyjne przedsiębiorstw. Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi wyłącza z tej definicji instrumenty płatnicze.
W praktyce emitent pozyskuje w ten sposób środki, a nabywca otrzymuje prawo do zapłaty na warunkach danego instrumentu. Krótki okres do wykupu nie oznacza jednak gwarancji odzyskania pieniędzy. Znaczenie mają wypłacalność emitenta, warunki wykupu oraz możliwość sprzedaży instrumentu przed terminem.
Jak działa taki instrument
Najczęściej nabywca przekazuje środki emitentowi i oczekuje ich zwrotu przy wykupie. Zarobek może wynikać z odsetek albo z dyskonta: nabywca płaci mniej, niż ma otrzymać przy wykupie. Warunki emisji określają, kto jest zobowiązany do zapłaty, kiedy ma ona nastąpić i jak oblicza się należną kwotę. Instrument można też sprzedać wcześniej, jeśli znajdzie się kupujący. Ustawa o funduszach inwestycyjnych obejmuje tym pojęciem papiery lub prawa zawierające wyłącznie wierzytelności pieniężne. Termin ich realizacji nie przekracza 397 dni albo ich warunki są dostosowywane do rynku co najwyżej co 397 dni.
Rynek pieniężny służy podmiotom potrzebującym finansowania na krótki okres oraz tym, które chcą przejściowo ulokować środki. Samo posiadanie instrumentu nie zapewnia jednak natychmiastowego dostępu do gotówki. Przed wykupem trzeba znaleźć nabywcę, a uzyskana cena może być niższa od oczekiwanej. Dlatego płynność rynku i termin wykupu są osobnymi cechami, które należy ocenić.
Jakie są przykłady instrumentów rynku pieniężnego
Bony skarbowe są instrumentami dłużnymi emitowanymi przez Skarb Państwa. Przy zakupie trzeba ustalić cenę nabycia, kwotę należną przy wykupie oraz termin płatności. Te elementy pozwalają ocenić wynik z utrzymania bonu do wykupu. Wcześniejsza sprzedaż daje inny wynik, zależny od aktualnej ceny. Szerzej wyjaśnia to hasło o bonach skarbowych i rentowności.
Do typowych przykładów należą także certyfikaty depozytowe oraz papiery komercyjne emitowane przez przedsiębiorstwa. Ich wspólną cechą jest wykorzystanie do pozyskania finansowania, lecz różnią się emitentem i warunkami spłaty. Nie należy utożsamiać każdego certyfikatu depozytowego ze zwykłą lokatą bankową. O prawach nabywcy decydują cechy konkretnego instrumentu, a nie samo podobieństwo jego nazwy do depozytu.
Czy transakcja repo też jest instrumentem rynku pieniężnego
Repo to transakcja polegająca na sprzedaży aktywów połączonej z uzgodnieniem ich późniejszego odkupu. Służy krótkoterminowemu pozyskaniu środków i może wykorzystywać papiery dłużne. Nie jest jednak po prostu kolejnym papierem emitowanym na takich zasadach jak bon skarbowy. Gdy ktoś wymienia repo wśród instrumentów rynku pieniężnego, opisuje szerzej sposób działania rynku, a nie tę samą kategorię papierów.
W repo trzeba odróżnić samą transakcję od aktywa, które jest jej przedmiotem. Ryzyko zależy między innymi od warunków odkupu, wartości tego aktywa i zdolności drugiej strony do wykonania umowy. Nabycie papieru dłużnego i zawarcie transakcji repo tworzą więc różne prawa i obowiązki. Mechanizm odkupu opisuje osobne hasło o transakcji repo.
Na co zwrócić uwagę przed zakupem
Najpierw sprawdź, kto ma zapłacić przy wykupie i z jakich warunków wynika to zobowiązanie. Potem porównaj termin wykupu z datą, w której możesz potrzebować pieniędzy. Jeżeli planujesz wcześniejszą sprzedaż, sprawdź możliwość znalezienia nabywcy i sposób ustalania ceny. Krótki termin ogranicza czas oczekiwania na wykup, ale sam nie usuwa ryzyka niewypłacalności ani straty przy sprzedaży.
Znaczenie ma również forma inwestycji. Bezpośredni zakup instrumentu daje prawa wynikające z jego warunków. Zakup jednostek funduszu rynku pieniężnego oznacza natomiast udział w funduszu, który zarządza własnym portfelem. Nie otrzymujesz wtedy bezpośrednio praw z każdego instrumentu znajdującego się w tym portfelu. Przed wyborem porównaj zasady wyjścia z inwestycji, koszty i źródła ryzyka właściwe dla obu rozwiązań.
Najczęstsze pytania
Nie ma jednej odpowiedzi dla całej kategorii. Ryzyko zależy od tego, kto jest zobowiązany do zapłaty, jakie są warunki instrumentu i czy zamierzasz czekać do wykupu. Przy wcześniejszej sprzedaży możesz uzyskać cenę niższą od zapłaconej, nawet jeśli termin wykupu jest bliski.
Może to być możliwe, ale zależy od cech instrumentu i dostępności nabywców. Termin wykupu określa, kiedy emitent ma zapłacić zgodnie z warunkami emisji. Nie zapewnia natomiast, że wcześniej sprzedasz instrument szybko i po cenie, której oczekujesz.
Zwykła lokata jest umową depozytu z bankiem, a nie tym samym co zbywalny instrument będący przedmiotem obrotu. Nazwa „certyfikat depozytowy” może sugerować podobieństwo, lecz nie wystarcza do ustalenia praw nabywcy. Trzeba sprawdzić charakter produktu i jego dokumentację.
Instrument jest składnikiem rynku, z którego wynikają określone prawa, na przykład roszczenie o zapłatę przy wykupie. Fundusz jest formą zbiorowego inwestowania: lokuje środki zgodnie ze swoją polityką, a inwestor nabywa jednostki funduszu. Wynik i zasady wyjścia z obu inwestycji mogą się różnić.
Źródła:
