Sesja giełdowa to wyznaczony dzień i przebieg obrotu na giełdzie, podzielony na etapy składania oraz realizacji zleceń. Nie oznacza wyłącznie godzin, w których transakcje zawiera się na bieżąco. Obejmuje także przygotowanie otwarcia i ustalenie kursów w określonych momentach. Dla inwestora ważne jest więc nie tylko to, czy giełda pracuje, lecz również to, w jakiej fazie znajduje się handel danym instrumentem. Od fazy zależy, kiedy zlecenie może doprowadzić do transakcji.
Kiedy odbywa się sesja giełdowa
Giełda prowadzi obrót według kalendarza i harmonogramu, które mogą różnić się między rynkami oraz rodzajami instrumentów. Dzień bez sesji oznacza brak zwykłego obrotu giełdowego na danym rynku. Nie należy jednak utożsamiać kalendarza giełdy z godzinami przyjmowania dyspozycji przez pośrednika. Ten może przyjąć zlecenie wcześniej, a przekazać je do systemu obrotu dopiero wtedy, gdy pozwalają na to zasady rynku. Dni sesyjne i godziny sesji określa regulamin rynku regulowanego (art. 28 ust. 2 pkt 7 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi). Uchwala go rada nadzorcza spółki prowadzącej giełdę, a zmiany wymagają zgody KNF (art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1). Więcej o miejscu zawierania transakcji wyjaśnia hasło giełda papierów wartościowych.
Godziny i przebieg sesji sprawdza się dla konkretnego rynku oraz instrumentu. Akcje i inne instrumenty nie muszą podlegać identycznemu harmonogramowi. Znaczenie ma także to, czy obrót danym instrumentem przebiega normalnie, czy został czasowo wstrzymany. Regulamin określa też sposób ustalania kursów oraz zasady zawieszania obrotu przy znacznych wahaniach cen (art. 28 ust. 2 pkt 6 i 15a). Zamiast kierować się samą godziną widoczną w aplikacji, inwestor powinien sprawdzić aktualną fazę notowań i status złożonego zlecenia. Sam fakt, że trwa dzień sesyjny, nie gwarantuje zawarcia transakcji.
Jak przebiegają poszczególne fazy
Przed rozpoczęciem handlu ciągłego rynek może zbierać zlecenia potrzebne do wyznaczenia kursu otwarcia. W tej fazie zlecenie nie musi od razu prowadzić do transakcji. Przy otwarciu system zestawia możliwe do wykonania zlecenia według zasad obowiązujących na danym rynku. Potem, w handlu ciągłym, transakcje mogą powstawać na bieżąco, gdy spotkają się odpowiednie oferty kupna i sprzedaży. Sposób ustalania ceny objaśnia również hasło notowanie papierów wartościowych.
Końcowa część sesji może obejmować zbieranie zleceń i ustalenie kursu zamknięcia. Nie jest to po prostu ostatnia cena z handlu ciągłego: kurs powstaje zgodnie z regułami właściwej fazy. Nie każdy instrument przechodzi jednak przez taki sam zestaw etapów. Dlatego określenie „koniec sesji” bywa zbyt ogólne, gdy chcesz wiedzieć, czy da się jeszcze zawrzeć transakcję. W praktyce liczy się harmonogram notowań konkretnego instrumentu.
Co dzieje się ze zleceniem inwestora
Inwestor składa dyspozycję przez pośrednika, zwykle korzystając z rachunku maklerskiego. Pośrednik przyjmuje zlecenie, lecz jego przyjęcie nie oznacza wykonania. Zlecenie może czekać na odpowiednią fazę, warunki cenowe albo przeciwne zlecenie na rynku. Może też zostać wykonane tylko częściowo. Dokładny przebieg zależy między innymi od rodzaju dyspozycji i zasad obrotu danym instrumentem. Podstawy korzystania z takiej usługi opisuje hasło rachunek maklerski.
Zlecenie z limitem ceny pozwala wskazać granicę ceny, którą inwestor akceptuje. Nie zapewnia jednak, że znajdzie się druga strona transakcji. Z kolei dyspozycja bez takiego limitu wymaga uwagi, ponieważ dostępna cena może się zmieniać, szczególnie przy małej liczbie ofert. Przed wysłaniem zlecenia należy rozróżnić jego złożenie, przyjęcie do obsługi, przekazanie na rynek i wykonanie. Są to odmienne stany, choć aplikacja może pokazywać je blisko siebie. Po zawarciu transakcji akcjami jej rozrachunek następuje najpóźniej drugiego dnia roboczego (art. 5 ust. 2 rozporządzenia CSDR).
Jak czytać wynik sesji
Kurs zamknięcia opisuje cenę ustaloną na zakończenie notowań danego instrumentu. Nie mówi samodzielnie, ile transakcji zawarto ani czy łatwo było kupić lub sprzedać instrument przez cały dzień. Wzrost ceny przy niewielkiej aktywności uczestników może mieć inne znaczenie praktyczne niż podobna zmiana przy dużym obrocie. Do oceny przebiegu handlu przydają się więc także informacje o liczbie zawartych transakcji i wielkości obrotu.
Wyniku sesji nie należy też mylić z wynikiem własnej inwestycji. Ten zależy od cen rzeczywistego zakupu i sprzedaży oraz kosztów poniesionych przez inwestora. Kurs widoczny pod koniec dnia nie gwarantuje, że po tej cenie można było wykonać dowolne zlecenie. Gdy analizujesz zmiany cen, sprawdź również, którego instrumentu i okresu dotyczą dane. Zestawienie notowań z informacją o wolumenie obrotu daje pełniejszy obraz aktywności rynku.
Najczęstsze pytania
Nie ma jednej godziny właściwej dla każdej giełdy i każdego instrumentu. Trzeba sprawdzić aktualny harmonogram konkretnego rynku. Rozróżnij też początek całej sesji od początku handlu ciągłego: wcześniej mogą być zbierane zlecenia potrzebne do ustalenia kursu otwarcia.
Pośrednik może umożliwiać wpisanie dyspozycji, gdy obrót giełdowy już się zakończył. Nie znaczy to, że transakcja zostanie wtedy zawarta. Sprawdź w rachunku maklerskim, czy dyspozycja została tylko przyjęta, czy przekazano ją na rynek, oraz jak długo ma pozostać ważna.
Nie. Nawet podczas handlu ciągłego potrzebne są warunki pozwalające zestawić zlecenie kupna ze zleceniem sprzedaży. Wykonanie zależy między innymi od wskazanej ceny i dostępnych ofert. Zlecenie może czekać, zostać wykonane częściowo albo pozostać bez transakcji.
Niekoniecznie. Jeżeli dany instrument ma fazę ustalania kursu zamknięcia, cena powstaje według reguł tej fazy. Nie należy automatycznie utożsamiać jej z ostatnią transakcją handlu ciągłego. Sposób wyznaczenia kursu zależy od zasad notowań danego instrumentu.
Źródła:
