Czyszczenie BIK to potoczne określenie działań zmierzających do poprawienia lub usunięcia danych o zobowiązaniach w Biurze Informacji Kredytowej. Nie istnieje jednak usługa, która pozwala skasować prawdziwą historię spłat na życzenie. Można żądać sprostowania błędu, a w określonych sytuacjach cofnąć zgodę na dalsze wykorzystywanie danych o spłaconym zobowiązaniu.
To, czy wpis może zniknąć, zależy od jego poprawności i podstawy dalszego przetwarzania danych. Sama spłata zaległości nie usuwa informacji o wcześniejszym opóźnieniu. Zmienia natomiast stan zadłużenia, który powinien być prawidłowo odzwierciedlony w danych. Dlatego przed złożeniem wniosku trzeba ustalić, co dokładnie jest nieaktualne albo kwestionowane.
Co można zmienić w historii kredytowej
Dane o zobowiązaniu obejmują nie tylko informację, czy zostało spłacone. Pokazują również przebieg spłaty, jeśli takie informacje przekazano do BIK. Nie każdy niekorzystny wpis jest błędem: rzeczywiste opóźnienie pozostaje faktem także po uregulowaniu długu. Inaczej jest z nieprawidłową kwotą, błędnym statusem umowy lub opóźnieniem przypisanym niewłaściwej osobie. Takie dane można zakwestionować. Szerszy opis tego, skąd pochodzą informacje, znajdziesz w haśle o działaniu biura kredytowego.
Potoczne słowo „czyszczenie” łączy więc różne sprawy: poprawienie błędu, aktualizację po spłacie oraz zakończenie przetwarzania danych, gdy zabraknie do niego podstawy. Każda wymaga innego uzasadnienia. Jeśli zaległość nadal istnieje, negocjacje z wierzycielem mogą pomóc ją uregulować, ale nie wymazują wcześniejszego przebiegu spłaty. Firma obiecująca usunięcie każdego negatywnego wpisu nie może zapewnić takiego rezultatu samą zapłatą za usługę.
Jak zgłosić błędne lub nieaktualne dane
Najpierw ustal, której umowy i której informacji dotyczy problem. Pomocny będzie własny raport z BIK oraz dokumenty, takie jak potwierdzenie spłaty, historia rachunku lub korespondencja z wierzycielem. Zestaw daty i kwoty z tym, co widnieje w raporcie. Jeżeli nie masz raportu, przeczytaj, jak uzyskać własny raport. Sam niski wynik oceny kredytowej nie wskazuje jeszcze, że konkretna informacja jest błędna.
Zastrzeżenie skieruj do instytucji, która przekazała kwestionowane dane, i opisz oczekiwaną zmianę. Dołącz kopie dokumentów potwierdzających błąd lub spłatę. Możesz też zwrócić się do BIK w sprawie swoich danych; wyjaśnienie rozbieżności może wymagać udziału instytucji przekazującej informację. Żądanie sprostowania powinno wskazywać nieprawidłową informację, a nie tylko prośbę o usunięcie „negatywnego wpisu”. Zachowaj treść zgłoszenia i otrzymaną odpowiedź.
Czy spłacony kredyt można usunąć z BIK
Po zakończeniu zobowiązania znaczenie ma podstawa dalszego wykorzystywania danych. Jeżeli jest nią zgoda, jej cofnięcie może zakończyć wykorzystywanie informacji o tej umowie do oceny zdolności kredytowej. Prawo bankowe pozwala odwołać taką zgodę w każdym czasie (art. 105a ust. 2). Nie działa to jednak wstecz i nie oznacza skasowania każdego śladu umowy. Przed cofnięciem zgody upewnij się, których danych dotyczy. Historia terminowo spłaconego zobowiązania może pomagać w ocenie kolejnego wniosku kredytowego.
Prawo bankowe dopuszcza też przetwarzanie danych o spłaconym zobowiązaniu bez zgody. Warunkiem jest opóźnienie w spłacie powyżej 60 dni i upływ co najmniej 30 dni od poinformowania klienta o takim zamiarze (art. 105a ust. 3). Dane mogą być wtedy przetwarzane najwyżej 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania (art. 105a ust. 5). Do własnych modeli ryzyka banki mogą je wykorzystywać przez 12 lat (art. 105a ust. 4–5). W takim przypadku samo cofnięcie zgody nie wystarczy do usunięcia informacji. Można natomiast kwestionować jej prawdziwość albo sprawdzić, czy warunki dalszego przetwarzania rzeczywiście zostały spełnione. Dla oceny znaczenie mają okoliczności konkretnej umowy, dlatego ogólna obietnica „usunięcia po spłacie” wprowadza w błąd.
Czego nie załatwi usługa „czyszczenia BIK”
Pośrednik może pomóc zebrać dokumenty i przygotować zgłoszenie, lecz nie uzyskuje przez to prawa do usunięcia poprawnych danych. Te same zastrzeżenia możesz przedstawić samodzielnie. Zanim zapłacisz za usługę, poproś o wskazanie, który wpis ma się zmienić i dlaczego. Oddziel obietnicę sprostowania udokumentowanego błędu od zapewnienia, że znikną prawdziwe opóźnienia. To drugie nie wynika z samego zawarcia umowy z pośrednikiem.
Zmiana danych w raporcie nie jest też równoznaczna z przyznaniem kredytu. Kredytodawca ocenia wniosek według własnych zasad i bierze pod uwagę więcej niż samą historię spłat. Cofnięcie zgody na wykorzystywanie poprawnych informacji o terminowo spłaconej umowie nie musi więc pomóc. Jeśli interesuje Cię wynik widoczny w raporcie, przeczytaj osobno o ocenie punktowej BIK. Nie jest ona obietnicą decyzji kredytowej.
Najczęstsze pytania
Nie należy zakładać, że spłata usuwa historię wcześniejszych opóźnień. Informacja o bieżącym zadłużeniu powinna zostać zaktualizowana, ale dalsze wykorzystywanie danych o zakończonej umowie zależy od jego podstawy. Jeśli raport nadal pokazuje niespłacony dług mimo jego uregulowania, zgłoś rozbieżność i dołącz potwierdzenie spłaty.
Tak. RODO daje prawo żądania niezwłocznego sprostowania nieprawidłowych danych osobowych (art. 16). Dotyczy to na przykład błędnej kwoty albo statusu zobowiązania. W zgłoszeniu wskaż konkretną informację i przedstaw dokumenty potwierdzające właściwy stan. Jeżeli problem dotyczy danych przekazanych przez kredytodawcę, wyjaśnienie sprawy może wymagać sprawdzenia jego dokumentacji.
Nie zawsze. Cofnięcie zgody ma znaczenie wtedy, gdy to zgoda stanowi podstawę dalszego wykorzystywania danych. Przepisy przewidują także sytuacje, w których informacje o zakończonym zobowiązaniu można przetwarzać bez zgody. Prawdziwego opóźnienia nie da się ponadto zamienić w terminową spłatę przez samo złożenie oświadczenia.
Pomoc w uporządkowaniu dokumentów może być przydatna, ale płatna usługa nie daje szczególnego prawa do kasowania wpisów. Zapytaj, jaką nieprawidłowość firma zamierza wykazać albo na jakiej podstawie chce wystąpić o usunięcie danych. Zgłoszenie błędu możesz przygotować również bez pośrednika.
Źródła:
