Centralna informacja o rachunkach to działający od 1 lipca 2016 r. system, dzięki któremu jednym wnioskiem można ustalić, w których bankach i SKOK-ach dana osoba ma lub miała rachunki. Korzystają z niego przede wszystkim spadkobiercy, którzy nie wiedzą, gdzie zmarły trzymał pieniądze, oraz osoby szukające własnych, zapomnianych kont. Zasady określa Prawo bankowe (art. 92ba–92bd), a system prowadzi Krajowa Izba Rozliczeniowa (KIR).
Centralna informacja nie pokazuje sald ani historii operacji i nie służy do zarządzania domowym budżetem. Daje tylko wykaz: w jakiej instytucji jest lub był rachunek, jaki ma numer i czy nadal jest prowadzony. Stan środków trzeba potem ustalić w konkretnym banku.
Kto może złożyć wniosek
Zbiorczej informacji o rachunkach bank musi udzielić trzem grupom osób (art. 92ba ust. 1 Prawa bankowego):
- posiadaczowi rachunku będącemu osobą fizyczną – gdy szuka własnych rachunków,
- osobie, która uzyskała tytuł prawny do spadku po posiadaczu rachunku – gdy szuka rachunków zmarłego,
- zarządcy sukcesyjnemu – czyli osobie, która po śmierci przedsiębiorcy prowadzi jego firmę w ramach zarządu sukcesyjnego.
Spadkobierca musi wykazać swój tytuł prawny – zwykle prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Bank weryfikuje go przed wysłaniem zapytania (art. 92bc ust. 1). Samo pokrewieństwo czy akt zgonu nie wystarczą. Organy państwa, np. prokuratura, Policja czy skarbówka, pozyskują informacje o rachunkach na innych podstawach.
Jak złożyć wniosek i ile to trwa
Wniosek składa się w placówce dowolnego banku lub SKOK-u – nie musi to być bank, w którym zmarły miał konto. Wzory wniosków oraz listę uczestniczących banków i kas publikuje KIR. Bank lub SKOK sprawdza tożsamość i uprawnienia wnioskodawcy, pobiera opłatę i kieruje zapytanie do Centralnej informacji.
Zapytanie trafia do wszystkich banków i SKOK-ów. Każdy bank odpowiada niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 3 dni roboczych (art. 92bd ust. 2), a zbiorcza informacja wraca do placówki, w której złożono wniosek – tam wnioskodawca ją odbiera.
Usługa jest płatna według tabeli opłat i prowizji instytucji, w której składasz wniosek. Opłata nie może być wyższa niż koszt wygenerowania informacji (art. 92bc ust. 2), dlatego przed wizytą warto porównać cenniki kilku banków.
Co zawiera zbiorcza informacja
- nazwę banku lub SKOK-u, który prowadzi albo prowadził rachunek,
- numer rachunku,
- informację, czy rachunek jest nadal prowadzony,
- informację, czy jest to rachunek wspólny – bez danych współposiadacza,
- umowy rachunku rozwiązane z dniem śmierci posiadacza albo po 10 latach bez żadnej dyspozycji (art. 59a Prawa bankowego).
Zbiorcza informacja nie obejmuje salda, historii transakcji ani innych produktów – rachunków maklerskich, jednostek funduszy inwestycyjnych czy polis. Ich trzeba szukać bezpośrednio w instytucjach finansowych. Rachunki zamknięte dawno temu pojawią się w wykazie tylko wtedy, gdy bank nadal przechowuje o nich informacje.
Co dalej po otrzymaniu informacji
Z wykazem idziesz do banku, który prowadzi rachunek. Dopiero tam, po wykazaniu praw do spadku, ustalisz stan środków i sposób ich wypłaty. Niezależnie od sprawy spadkowej bank wypłaca z rachunku zmarłego zwrot kosztów pogrzebu osobie, która przedstawi rachunki (art. 55), oraz kwoty z dyspozycji wkładem na wypadek śmierci na rzecz małżonka, wstępnych, zstępnych lub rodzeństwa – łącznie do dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (art. 56).
Spadek obejmuje nie tylko pieniądze na kontach, ale także długi. Co dzieje się z kredytem zmarłego, wyjaśniamy w tekście Dziedziczenie długów – co z kredytem po śmierci kredytobiorcy.
Centralna informacja a System Informacji Finansowej
Centralnej informacji o rachunkach nie należy mylić z Systemem Informacji Finansowej. Ten drugi prowadzi Szef Krajowej Administracji Skarbowej na podstawie ustawy z 1 grudnia 2022 r. Banki i inne instytucje przekazują do niego informacje o rachunkach, skrytkach sejfowych i umowach przechowywania papierów wartościowych. System służy przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz wykrywaniu przestępstw.
Dostęp do Systemu Informacji Finansowej mają wyłącznie organy wskazane w ustawie, m.in. prokuratura, sądy apelacyjne, Policja, CBA, ABW, dyrektorzy izb administracji skarbowej i Przewodniczący KNF (art. 19 ust. 2) – nie klienci ani spadkobiercy. Kto jeszcze i na jakiej podstawie może sprawdzić Twoje rachunki, opisujemy w tekście Kto i jak widzi Twoje rachunki.
Źródła:
