Ministerstwo Sprawiedliwości wpisało 3 listopada 2026 r. do wykazu prac legislacyjnych rządu projekt nowej ustawy o kredycie konsumenckim (numer UC171). Ma ona wdrożyć unijną dyrektywę 2023/2225 i zastąpić ustawę z 2011 r. Kwota 437,7 tys. zł to nowy górny próg kredytów objętych ochroną ustawy, a nie limit pożyczki dla klienta. Rząd planuje przyjąć projekt w II kwartale 2027 r.
Co oznacza próg 437,7 tys. zł
Obecna ustawa chroni konsumentów przy kredytach do 75 tys. euro, czyli 255 550 zł. Kredyty powyżej tego progu są dziś poza jej zakresem. Projekt podnosi próg do 100 tys. euro, co po przeliczeniu według zasad z art. 4 dyrektywy daje 437 700 zł. Kredyty niezabezpieczone hipoteką, przeznaczone na remont nieruchomości mieszkalnej, mają podlegać ustawie bez względu na kwotę.
Nowa ustawa ma też objąć umowy, w których konsument nie płaci odsetek ani opłat. Dzięki temu pod ochroną znajdzie się większość usług „kup teraz, zapłać później” (BNPL), które dziś działają poza ustawą. Pełne przepisy obejmą również kredyty poniżej 200 euro, debet w koncie, karty obciążeniowe oraz pożyczki w SKOK-ach. Jak działa odroczona płatność w praktyce, pokazujemy na przykładzie karty Twisto.
Ustawa ma dotyczyć także najmu i leasingu, jeśli konsument ma prawo kupić przedmiot umowy. Umowa o kredyt będzie zawierana wyłącznie na wniosek konsumenta i po jego wyraźnej zgodzie. Resort wskazuje, że to odpowiedź na wysyłanie niezamówionych kart kredytowych i jednostronne podwyższanie limitów. Przy umowach zawieranych w aplikacji lub na stronie domyślnie zaznaczone pola nie będą mogły zwiększać zobowiązania klienta.
Ostrzeżenie w reklamach i zakazane hasła
Każda reklama kredytu konsumenckiego ma zawierać ostrzeżenie „Uwaga! Pożyczanie pieniędzy kosztuje”. Jeśli reklama podaje liczby dotyczące kosztu, musi pokazać na reprezentatywnym przykładzie m.in. stopę oprocentowania, całkowitą kwotę kredytu, RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty. Informacje mają być jasne, zwięzłe i dostosowane do nośnika reklamy. Jak czytać RRSO i porównywać oferty, wyjaśniamy w tekście RRSO w kredycie gotówkowym.
Projekt wprowadza też zamknięty katalog zakazanych treści. Reklama nie będzie mogła sugerować, że kredyt poprawi sytuację finansową, zastąpi oszczędności albo podniesie poziom życia. Zakazane ma być również przekonywanie, że dotychczasowe zadłużenie nie wpływa na ocenę wniosku, oraz uzależnianie rabatu od zaciągnięcia kredytu. Resort nie zamierza natomiast zakazywać reklam, które podkreślają łatwość lub szybkość uzyskania kredytu.
Zdolność kredytowa: zakaz kredytu po negatywnej ocenie
Dziś przepisy wprost uzależniają udzielenie kredytu od pozytywnej oceny zdolności tylko w instytucjach pożyczkowych (art. 9a ustawy z 2011 r.). Projekt wprowadza wyraźny zakaz udzielenia kredytu po negatywnym wyniku oceny. Ocena ma się opierać na dochodach, wydatkach i innych informacjach o sytuacji finansowej, bez szczególnych kategorii danych osobowych w rozumieniu RODO. Kredytodawca będzie musiał te informacje zweryfikować, w razie potrzeby na podstawie dokumentów.
Gdy całkowita kwota kredytu przekroczy dwukrotność minimalnego wynagrodzenia, kredytodawca sprawdzi klienta w co najmniej jednej bazie danych. Jeśli ocenę wykonuje system automatyczny, konsument zyska prawo do zrozumiałego wyjaśnienia i ponownego rozpatrzenia sprawy. Firmy będą też musiały dokumentować procedury oceny i przechowywać dokumentację. Jak oszacować swoją sytuację przed złożeniem wniosku, opisujemy w poradniku jak sprawdzić zdolność kredytową.
Koszty, spłata przed terminem i sankcje
Projekt zakazuje pobierania od konsumenta opłat przed zawarciem umowy, zarówno przez kredytodawcę, jak i pośrednika. Odsetki będą mogły być naliczane wyłącznie od kwoty faktycznie udostępnionej, a nie od prowizji i innych kosztów kredytu. Odpowiada to wyrokowi TSUE w sprawie C-744/24. Zostają odsetki maksymalne z Kodeksu cywilnego i limit pozaodsetkowych kosztów wzorowany na art. 36a obecnej ustawy.
Przy wcześniejszej spłacie kredytu o stałym oprocentowaniu prowizja nadal wyniesie najwyżej 1% spłacanej kwoty. Gdy do końca umowy zostaje nie więcej niż rok, limit to 0,5%. Nowością jest brak prowizji, jeśli nadpłaty w ciągu 12 miesięcy nie przekroczą równowartości 10 tys. euro. Obecne zasady opisujemy w tekście wcześniejsza spłata kredytu – koszty i procedury.
Rząd uznał jednolitą sankcję kredytu darmowego za nieadekwatną reakcję na różne naruszenia. Projekt różnicuje sankcje cywilne w zależności od wagi naruszenia i uzupełnia je karami administracyjnymi. Podział kompetencji organów nadzoru ma pozostać bez zmian. Przed dochodzeniem długu kredytodawca będzie musiał zastosować procedurę restrukturyzacyjną, np. wydłużyć okres spłaty lub odroczyć raty.
Debet, ubezpieczenia i termin wejścia w życie
Przy kredycie w koncie bank będzie przysyłał wyciąg co najmniej raz w miesiącu. O obniżeniu lub anulowaniu limitu uprzedzi co najmniej 30 dni wcześniej, a przed windykacją zaproponuje spłatę w 12 równych ratach miesięcznych. Ubezpieczyciel nie wykorzysta danych o chorobie nowotworowej, jeśli od zakończenia leczenia minęło 5 lat. Przed zmianą umowy klient otrzyma opis zmian i pouczenie o prawie do reklamacji oraz skargi do Rzecznika Finansowego.
Państwa UE miały wdrożyć dyrektywę 2023/2225 do 20 listopada 2025 r., a jej przepisy mają być stosowane od 20 listopada 2026 r. Polska nie zdąży, bo wykaz zakłada przyjęcie projektu przez Radę Ministrów dopiero w II kwartale 2027 r. Potem projekt trafi do Sejmu i Senatu. Do czasu wejścia w życie nowej ustawy umowy podlegają ustawie z 12 maja 2011 r., a założenia projektu mogą się jeszcze zmienić.
Źródła:
