Podatek od towarów i usług (VAT) to podatek od wartości dodanej, doliczany do ceny większości towarów i usług. Przedsiębiorca nalicza go przy sprzedaży i odlicza VAT zapłacony przy zakupach związanych ze sprzedażą opodatkowaną. Ciężar podatku ponosi w praktyce ostatni nabywca, zwykle konsument.
W Polsce VAT reguluje ustawa o podatku od towarów i usług, oparta na unijnej dyrektywie 2006/112/WE. Dlatego nazwy „VAT”, „podatek od wartości dodanej” i „podatek od towarów i usług” oznaczają ten sam podatek.
Co podlega VAT
Opodatkowaniu podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. VAT obejmuje też import towarów, eksport, wewnątrzwspólnotowe nabycie i wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. Podatnikiem jest przede wszystkim osoba prowadząca samodzielnie działalność gospodarczą, niezależnie od jej celu i rezultatu.
Część usług jest zwolniona z VAT, np. większość usług finansowych, ubezpieczeniowych i medycznych. Zwolnienie nie obejmuje jednak m.in. ściągania długów i faktoringu. Od zakupów związanych ze sprzedażą zwolnioną podatnik nie odlicza VAT.
Stawki VAT w Polsce
Podstawowa stawka VAT wynosi 23%. Obniżone stawki to 8% i 5%, stosowane do towarów i usług wymienionych w załącznikach do ustawy. Eksport i wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów mogą korzystać ze stawki 0%.
Stawki 23% i 8% obowiązują przejściowo zamiast ustawowych 22% i 7%. Według ustawy pozostaną do końca roku, w którym wydatki na obronność przekroczą określony próg PKB. Koniec ich stosowania minister finansów ogłasza w obwieszczeniu w „Monitorze Polskim”.
Zwolnienie z VAT dla małych firm
Przedsiębiorca z siedzibą w Polsce może korzystać ze zwolnienia podmiotowego, jeśli jego sprzedaż nie przekroczyła 240 000 zł w poprzednim ani bieżącym roku. Kwotę liczy się bez podatku. Zwolnienie nie dotyczy niektórych towarów i usług wskazanych w ustawie.
Zwolniony przedsiębiorca nie dolicza VAT do cen, ale też nie odlicza go od zakupów. Może zrezygnować ze zwolnienia, zawiadamiając na piśmie naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem miesiąca rezygnacji. Bywa to korzystne przy dużych zakupach z VAT albo sprzedaży głównie firmom.
Jak rozlicza się VAT
Czynny podatnik VAT wykazuje podatek należny ze sprzedaży i podatek naliczony z zakupów w deklaracji przesyłanej elektronicznie razem z ewidencją, czyli w pliku JPK_V7. Zwykle robi to co miesiąc, do 25. dnia następnego miesiąca. Faktury dla firm co do zasady wystawia się w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF). Różnicę płaci urzędowi skarbowemu albo, gdy podatek naliczony jest wyższy, przenosi na kolejny okres lub wnioskuje o zwrot.
Przy fakturach na kwotę powyżej 15 000 zł brutto, obejmujących towary i usługi z załącznika nr 15, obowiązuje mechanizm podzielonej płatności. Nabywca płaci wtedy kwotę VAT na osobny rachunek VAT sprzedawcy.
Najczęstsze pytania
Tak. Polska ustawa nazywa go podatkiem od towarów i usług, a w Unii Europejskiej funkcjonuje jako podatek od wartości dodanej (VAT). Chodzi o ten sam podatek.
Podstawowa stawka wynosi 23%, obniżone 8% i 5%, a dla eksportu i wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów 0%. Stawki 23% i 8% obowiązują przejściowo zamiast 22% i 7%.
Do 240 000 zł sprzedaży w roku, liczonej bez podatku, jeśli limitu nie przekroczono także w poprzednim roku. Zwolnienie nie obejmuje niektórych towarów i usług wymienionych w ustawie.
W praktyce ostatni nabywca, zwykle konsument. Przedsiębiorca, który jest czynnym podatnikiem VAT, odlicza podatek zapłacony przy zakupach związanych ze sprzedażą opodatkowaną.
Źródła:
