Ministerstwo Sprawiedliwości chce ograniczyć sankcję kredytu darmowego do najpoważniejszych naruszeń, a za pozostałe błędy banków konsument odzyskiwałby tylko nienależną opłatę. Zmiany są częścią projektu nowej ustawy o kredycie konsumenckim (UC171), który rząd ma przyjąć w II kwartale 2027 r. Do tego czasu sankcja działa na dotychczasowych zasadach – 20 listopada 2026 r. to tylko termin stosowania unijnej dyrektywy, a nie data zmian w Polsce.

Co przewiduje projekt UC171
Projekt wdraża dyrektywę (UE) 2023/2225, nazywaną CCD2, którą państwa członkowskie powinny stosować od 20 listopada 2026 r. Polska nie zdąży – projekt trafił do wykazu prac legislacyjnych rządu 3 listopada 2026 r. Jego przyjęcie przez Radę Ministrów zaplanowano na II kwartał 2027 r. Odpowiada za niego sekretarz stanu w MS Arkadiusz Myrcha. Inne zmiany z tego projektu, m.in. wyższy próg kwotowy ustawy, opisaliśmy w tekście nowa ustawa o kredycie konsumenckim: próg 437,7 tys. zł.
Art. 44 dyrektywy wymaga, by kary za naruszenia były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Projekt odpowiada na to systemem sankcji administracyjnych, nakładanych przez organy nadzoru przy dotychczasowym podziale ich kompetencji, oraz sankcji prywatnoprawnych zróżnicowanych według wagi naruszenia. Według uzasadnienia obecna sankcja kredytu darmowego, jedyna w dzisiejszej ustawie, obejmuje zbyt szeroki wachlarz naruszeń.
Jak działa sankcja kredytu darmowego dziś
Zgodnie z art. 45 obecnej ustawy o kredycie konsumenckim, konsument może złożyć kredytodawcy pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji, gdy ten naruszy jeden z wymienionych tam obowiązków. Wtedy zwraca sam kapitał, bez odsetek i innych kosztów. Dotyczy to m.in. błędów w treści umowy, w obowiązkach informacyjnych i w limicie kosztów pozaodsetkowych. Uprawnienie wygasa po roku od wykonania umowy.
Które naruszenia miałyby zostać objęte sankcją
Szczegółowy katalog przedstawiło Ministerstwo Sprawiedliwości na prekonsultacjach 22 października 2026 r., a opisały go media branżowe. Lista może się jeszcze zmienić. Według tych materiałów pełna sankcja kredytu darmowego zostałaby za:
- brak lub błąd informacji o całkowitej kwocie kredytu, całkowitej kwocie do zapłaty, okresie umowy i oprocentowaniu,
- niesporządzenie umowy albo niedostarczenie jej konsumentowi,
- naruszenie prawa do wcześniejszej spłaty i do zwrotu części kosztów,
- naruszenie przepisów o sprzedaży wiązanej,
- pobranie opłaty przed zawarciem umowy.
Przy pozostałych naruszeniach konsument nie odzyskałby wszystkich kosztów kredytu. Bank traciłby prawo do opłaty, o której nie poinformował albo poinformował nierzetelnie, a klient byłby zwolniony z jej zapłaty lub dostałby ją z powrotem. Roczny termin na skorzystanie z sankcji ma według tych materiałów pozostać bez zmian.
Co to oznacza dla kredytobiorców
Dopóki nowa ustawa nie wejdzie w życie, sankcję stosuje się według obecnego art. 45 – także do umów zawieranych teraz. Jeśli spłacasz albo spłaciłeś kredyt konsumencki w ciągu ostatniego roku i podejrzewasz błąd w umowie, zachowaj umowę, harmonogram i potwierdzenia opłat. Jak sprawdzić w dokumentach RRSO, koszty i kwotę do zapłaty, wyjaśniamy w tekście formularz informacyjny kredytu konsumenckiego. Pamiętaj o rocznym terminie od wykonania umowy. O tym, do których umów zastosować nowe zasady, przesądzą przepisy przejściowe uchwalonej ustawy.
Źródła:
