Oferta na instalację fotowoltaiczną zwykle zawiera jedną dużą liczbę i obietnicę zwrotu w określonym czasie. Obie są prawdziwe tylko przy założeniach, których w ofercie nie widać. Rzetelny rachunek wymaga rozbicia inwestycji na trzy części i sprawdzenia każdej osobno.
Pierwsza to zakup sprzętu, druga montaż z całą infrastrukturą, trzecia eksploatacja przez kolejne lata. Dopiero suma tych trzech, zestawiona z realnym zużyciem energii w domu, daje liczbę, na której można oprzeć decyzję.
Moc dobiera się do zużycia, nie do powierzchni dachu
Podstawowy błąd polega na dobraniu instalacji do tego, ile paneli zmieści się na połaci. Dach jest ograniczeniem, nie kryterium. Punktem wyjścia jest roczne zużycie energii w kilowatogodzinach, które każdy ma na fakturze, oraz jego rozkład w ciągu doby i roku.
Dom, w którym nikogo nie ma w ciągu dnia, zużywa prąd rano i wieczorem, czyli wtedy, gdy produkcja jest najmniejsza. Dom z pompą ciepła zużywa najwięcej zimą, gdy produkcja jest najniższa. Te dwa profile prowadzą do zupełnie różnych wniosków co do wielkości instalacji i sensowności magazynu energii.
Przewymiarowanie ma konkretną cenę: nadwyżka oddana do sieci wraca w gorszym przeliczniku niż energia zużyta na miejscu. Dlatego przy doborze mocy liczy się autokonsumpcja, czyli ile z wyprodukowanej energii zużyjesz od razu. Wybierając panele solarne warto zacząć od rachunku za prąd i profilu zużycia, a dopiero potem patrzeć na dach.
Trzy liczby, na których opiera się cały rachunek
Pierwsza to koszt całkowity, rozbity na urządzenia, konstrukcję, okablowanie, zabezpieczenia, montaż i dokumentację. Oferty potrafią różnić się zakresem: jedna zawiera wymianę zabezpieczeń w rozdzielnicy, druga nie, a to pozycja liczona w setkach złotych.
Druga to produkcja roczna, podawana zwykle jako iloczyn mocy i wskaźnika uzysku. Wskaźnik zależy od orientacji dachu, kąta nachylenia i zacienienia. Dach skierowany na wschód i zachód daje mniej niż południowy, ale rozkłada produkcję równiej w ciągu dnia, co przy niskiej autokonsumpcji bywa korzystniejsze.
Trzecia to cena energii, którą dziś płacisz, oraz sposób rozliczenia nadwyżek. To jedyna zmienna, na którą nie masz wpływu i która zmienia się w czasie, więc każdy wyliczony okres zwrotu jest prognozą, a nie faktem. Uczciwa oferta pokazuje, jak wynik zmienia się przy cenie energii wyższej i niższej o kilkadziesiąt procent.
Eksploatacja, czyli pozycje po drugiej stronie
Instalacja fotowoltaiczna nie ma części ruchomych i nie wymaga częstego serwisu, ale nie jest bezobsługowa. Falownik ma krótszą żywotność niż moduły i w horyzoncie kilkunastu lat trzeba przewidzieć jego wymianę. To pozycja, która w większości wyliczeń zwrotu po prostu nie występuje.
Drugą jest czyszczenie i przeglądy. W terenie zapylonym albo przy niskim kącie nachylenia zabrudzenie potrafi obniżyć uzysk zauważalnie, a przegląd połączeń raz na kilka lat zapobiega problemom, które objawiają się spadkiem produkcji.
Trzecia to ubezpieczenie i ewentualne zmiany w przepisach rozliczeniowych. Nie da się ich przewidzieć, ale da się je uwzględnić jako ryzyko, zamiast udawać, że przez piętnaście lat nic się nie zmieni.
Magazyn energii i moment, w którym się opłaca
Magazyn podnosi autokonsumpcję, bo pozwala zużyć wieczorem to, co wyprodukowało się w południe. Jednocześnie jest najdroższym elementem układu i ma własną żywotność liczoną w cyklach ładowania.
Prosty test opłacalności polega na policzeniu, ile energii realnie oddajesz do sieci i po jakiej cenie ją odzyskujesz. Jeśli różnica pomnożona przez lata nie pokrywa kosztu magazynu i jego wymiany, inwestycja nie zwróci się w samych oszczędnościach, choć może mieć sens z innych powodów, na przykład odporności na przerwy w dostawie prądu.
Ta druga funkcja bywa niedoceniana. W rejonach z częstymi awariami zasilania możliwość pracy wyspowej ma wartość, której nie widać w arkuszu z oszczędnościami, a która ujawnia się przy pierwszej dłuższej przerwie.
Na co patrzeć w ofercie przed podpisaniem
Warto sprawdzić, kto odpowiada za dokumentację i zgłoszenie instalacji, jaki jest czas realizacji i co dokładnie obejmuje gwarancja: osobno na moduły, osobno na falownik i osobno na montaż. Gwarancja producenta i rękojmia wykonawcy to dwie różne rzeczy, a przy problemie z produkcją zwykle najpierw trzeba ustalić, po której stronie leży przyczyna.
Druga rzecz to konstrukcja montażowa i szczelność dachu po pracach. Przecieki wynikające z montażu ujawniają się czasem po roku i wtedy zaczyna się spór o to, kto pokrywa naprawę pokrycia.
Trzecia to termin płatności wobec terminu uruchomienia. Instalacja rozliczona w całości przed podłączeniem do sieci zostawia cię bez dźwigni, jeśli coś pójdzie nie tak po stronie formalnej. Zwyczajowo ostatnia transza płatna jest po zgłoszeniu i uruchomieniu, i warto ten zapis mieć w umowie.
Przy kompletowaniu instalacji pomaga dostawca prowadzący całość asortymentu, od modułów po konstrukcję i zabezpieczenia. Przydaje się tu oferta Onninen, bo obejmuje elementy z kartami technicznymi, a to pozwala porównywać parametry zamiast polegać na opisie handlowym. Pełny katalog znajdziesz na www.onninen.pl.
